ไม่มีหัวหน้าก็ทำงานได้ : ถอดรหัส “ระบบไร้หัวหน้า” ของ Valve บริษัทผู้นำในอุตสาหกรรมเกม

จะดีไหม ถ้าบริษัทของคุณ “ไม่มีหัวหน้า” ? ไม่มีคนคอยสั่งงาน ทุกคนตัดสินใจเอง เรื่องนี้ฟังดูเกินจริง แต่เกิดขึ้นแล้วที่ Valve บริษัทที่อยู่เบื้องหลัง Steam แพลตฟอร์มที่มีผู้ใช้งานกว่า 132 ล้านคน และเกมดังระดับโลกอย่าง Dota 2, CS:GO

เท่าเทียมกันด้วย “Flat Organization”

Valve ไม่ได้แค่สร้างเกม แต่ยังสร้าง "ระบบการทำงานที่โปร่งใส ตรวจสอบได้" แบบใหม่ หรือที่เรียกว่า "ธรรมาภิบาล" ที่แม้จะไม่มีเจ้านาย ก็ยังมีประสิทธิภาพและเติบโตได้จริง บริษัทนี้มีโครงสร้างแบบ “Flat Organization” ทุกคนเลือกโปรเจกต์เอง ตั้งทีมเอง และประเมินกันเอง ใครอยากร่วมโปรเจกต์ไหน ก็ย้ายโต๊ะไปได้เลย ฟังดูเหมือนวุ่นวายใช่ไหม? ไม่เลย เพราะ Valve ฝังหลักธรรมาภิบาลไว้ใน 3 จุดสำคัญ

1. “Cabals” ทีมเกิดจากความเชื่อ ไม่ใช่คำสั่ง

ไม่มีหัวหน้ามอบหมายงาน แต่ทุกทีมตั้งขึ้นเองจากคนที่เชื่อในเป้าหมายเดียวกัน ทีมจะอยู่ได้หรือไม่ ขึ้นอยู่กับว่า “ไอเดียของทีมมีคนเชื่อถือแค่ไหน” ไม่ต้องใช้ตำแหน่งบังคับ แต่ใช้ความเชื่อร่วมกันขับเคลื่อน

2. “Stack Ranking” เพื่อนประเมินเพื่อน

ไม่มี KPI จากเจ้านาย แต่ใช้การให้คะแนนกันเองใน 4 ด้าน:

• ความเก่ง (Technical skills)
• ผลงาน (Productivity)
• การช่วยทีม (Teamwork)
• ผลต่อผู้ใช้ (Customer impact)

ผลประเมินไม่ใช่เพื่อ “ลงโทษ” แต่เพื่อ “พัฒนาและปรับเงินเดือนให้เหมาะสม”

3. “Freedom to Fail” ล้มได้ ไม่ผิด

Valve เชื่อว่า “ความล้มเหลว” คือส่วนหนึ่งของการเรียนรู้ ไม่มีใครเคยถูกไล่ออกเพราะทำพลาด แต่ต้องปรับความคิด ใช้ข้อมูล และพัฒนาต่อ

บทเรียนที่องค์กรไทยนำไปใช้ได้

แม้ว่าระบบของ Valve อาจดูไกลตัว แต่หลักการสำคัญคือ ความโปร่งใส การมีส่วนร่วม และการให้อำนาจพนักงาน สิ่งที่องค์กรไทยสามารถนำไปปรับใช้ได้ตามบริบทของตัวเอง

Key Takeaway

✅ ไม่ต้องมีเจ้านาย ถ้าระบบดีพอ

✅ เสียงของทุกคนสร้างคุณค่าได้

✅ ธรรมาภิบาลเริ่มต้นจากความโปร่งใส และการไว้ใจกัน

------------------------------------

ที่มา:

• The complete guide to capital availability in the energy sector and how it affects emerging markets : https://ebsedu.org/blog/capital-availability-in-the-energy-sector
• Valve’s “Cabal” Design Process, and What Designer’s of All Kinds Can Learn From It : https://medium.com/@dwunderlich1/valves-cabal-design-process-and-what-designer-s-of-all-kinds-can-learn-from-it-4d02049c6f1c
• Valve: How going boss-free empowered the games-maker : https://www.bbc.com/news/technology-24205497

ที่มาภาพ: 

• https://bit.ly/3JUhrSy
• https://bit.ly/4ouQ00C
• https://bit.ly/49bZDN5

------------------------------------

บทความภายใต้คอลลัมน์ Governance Playbook โดย HAND Social Enterprise